Έμυ ΝτούρουΈνα βλέμμα της έφτανε για να παγώσει η οθόνη. Γι’ αυτό και το Χόλιγουντ της εμπιστεύτηκε τα πιο λεπιδοφόρα σενάρια.
Τα πιο επικριτικά γαλάζια μάτια του σινεμά αντίκρυσαν για πρώτη φορά τον κόσμο στις 5 Απριλίου 1908. Η γλώσσα της κοφτερή όσο το βλέμμα της: «Όταν ένα άντρας λέει τη γνώμη του, είναι άντρας. Όταν μια γυναίκα λέει τη γνώμη της είναι σκύλα» δήλωνε η Μπέτι Ντέιβις, χωρίς να ενδιαφέρεται για τις συνέπειες, μέσα σε ένα πλήρως συντηρητικό ανδροκρατούμενο Χόλιγουντ, που έβρισκε χρήσιμες τις γυναίκες μόνο όσο ήταν νέες, όμορφες και πειθαρχημένες.
Tο 1932 υπέγραψε με τη Warner. Ωστόσο, η εταιρία είχε επενδύσει σε ταινίες με γκανγκστερικό περιεχόμενο, με στόχο να αποτελέσουν γροθιά στο μαχαίρι του αμερικανικού κατεστημένου της δεκαετίας του ’30, που μόλις είχε μπει στη δίνη της Μεγάλης Ύφεσης. Αυτές οι ταινίες δεν ήταν ιδανικές για να ανοίξει τη βεντάλια του ταλέντου της η Ντέιβις. Το 1934 τη ζήτησε η Columbia για να παίξει το «Συνέβη μια νύχτα» (It happened one night) του Φρανκ Κάπρα. Η Warner αρνήθηκε να την παραχωρήσει κι έτσι ο ρόλος πήγε στην Κλοντέτ Κολμπέρ. Το μεγάλο «μπαμ» η Ντέιβις το έκανε με την «Ανθρώπινη Δουλεία» (Of human bondage), το 1934. Έπαιξε με μεγάλη επιτυχία το ρόλο της χειριστικής και αδίστακτης γυναίκας και σάρωσε, κερδίζοντας το πρώτο της Όσκαρ. Η ίδια θεωρούσε ότι ήταν μια καθυστερημένη αναγνώριση και το αποκαλούσε «βραβείο παρηγοριάς».
Για να παίξει σε αυτή την ταινία της R.K.O. έπρεπε να πάρει άδεια από τη Warner. Τα κατάφερε υποσχόμενη στον Τζακ Γουόρνερ ότι θα γύριζε για την εταιρία μια ταινία που δεν της άρεσε. Το 1935 πρωταγωνίστησε στο «Μια επικίνδυνη γυναίκα» (Dangerous) με τον Φράντσο Τόουν. Στα γυρίσματα της ταινίας φημολογείται ότι ερωτεύτηκε τον συμπρωταγωνιστή της, ο οποίος εκείνη την περίοδο είχε σχέση με την Τζόαν Κρόφορντ. Ο Τόουν στη συνέχεια παντρεύτηκε την Κρόφορντ, κάτι που δημιούργησε αντιπάθεια ανάμεσα στις δυο γυναίκες η οποία θα μεγάλωνε με την πάροδο των χρόνων. Ακολούθησαν «Το απολιθωμένο δάσος» (The Petrified Forest) με τους Χάμφρεϊ Μπόγκαρτ και Λέσλι Χάουαρντ, οι «Στιγματισμένες γυναίκες» (Marked Woman) για την οποία κέρδισε το βραβείο της καλύτερης γυναικείας ερμηνείας στο φεστιβάλ της Βενετίας και η θρυλική «Ζέζεμπελ» (Jezebel). Ήδη από το 1936 είχε έρθει σε μεγάλη κόντρα με τη Warner γιατί έσπασε το συμβόλαιό της για να πρωταγωνιστήσει σε δύο ταινίες του Αλεξάντερ Κόρντα. Έπειτα από αγωγές, αναγκάστηκε να αποζημιώσει την εταιρία χάνοντας σχεδόν όλη την περιουσία της.
Με τη «Ζέζεμπελ» η Μπέτι Ντέιβις ξεπέρασε την επιτυχία της «Ανθρώπινης δουλείας» και κέρδισε το δεύτερο Όσκαρ της. Ήταν μόλις 30. Ο τίτλος της ταινίας αναφέρεται στη βιβλική βασίλισσα Ζέζεμπελ που ήταν αλλόθρησκη και έπεισε τον βασιλιά να απαρνηθεί τον Γιαχβέ. Έτσι το όνομά της έγινε συνώνυμο της ανήθικης, αμαρτωλής και χειριστικής γυναίκας. Η ταινία θεωρείται προπομπός της υπερπαραγωγής του Ντέιβιντ Ο’ Σέλζνικ «Όσα παίρνει ο άνεμος» (Gone With the Wind) και ο ρόλος της Ντέιβις, ως κακομαθημένης καλλονής του Αμερικανικού Νότου, παρουσιάζει ομοιότητες με εκείνον της Σκάρλετ Ο'Χάρα. Η Ντέιβις στη διάρκεια των γυρισμάτων της Ζέζεμπελ ερωτεύτηκε και σύναψε σχέση με τον σκηνοθέτη της ταινίας, Γουίλιαμ Γουάιλερ, ο οποίος όπως κι εκείνη ήταν παντρεμένος και δεν ήταν διατεθειμένος να χωρίσει για να ζήσουν μαζί. Η Ντέιβις τον χαρακτήρισε αργότερα στη βιογραφία της ως τον έρωτα της ζωής της.
Το 1941 έγινε πρόεδρος της Ακαδημίας των Όσκαρ –ήταν η πρώτη ηθοποιός που έλαβε αυτή τη διάκριση. Σύντομα όμως παραιτήθηκε γιατί οι προτάσεις της θεωρήθηκαν πολύ πρωτοποριακές για την εποχή και υπήρχε πρόβλημα στην υλοποίησή τους. Ακολούθησαν οι «Μικρές αλεπούδες» του Γουίλαμ Γουάιλερ, το «Ξέσπασμα μιας ψυχής» (Now Voyager, 1942) και πολλές άλλες ταινίες. Η δεκαετία του ’40 τη βρήκε ισχυρή μέσα στη Warner και με την έχθρα της για την Κρόφορντ να μεταλλάσσεται σε εμμονή, που θα γεννούσε μία από τις ωραιότερες ταινίες του κινηματογράφου το 1962, το «Τι απέγινε η Μπέιμπι Τζέιν;».
Όλα για την Εύα
Η σαραντάχρονη Μπέτι Ντέιβις δεν ήταν η πρώτη επιλογή του Μάνκιεβιτς και του Ζάνουκ για το ρόλο της Μάργκο. Πήρε το ρόλο γιατί η Κλοντέτ Κολμπέρ, που θα πρωταγωνιστούσε, είχε ένα ατύχημα. Κατά τη διάρκεια των γυρισμάτων η Ντέιβις ερωτεύτηκε τον συμπρωταγωνιστή της Γκάρι Μέριλ, τον οποίο αργότερα παντρεύτηκε. Οι ατάκες και τα υπονοούμενα στην ταινία έπεφταν σαν το χαλάζι και η Ντέιβις, στην καλύτερη ερμηνεία της καριέρας της έλαβε διθυραμβικές κριτικές και μια ακόμα υποψηφιότητα για Όσκαρ. Το «Όλα για την Εύα» (All About Eve, 1950), που προτάθηκε για 14 Όσκαρ και απέσπασε έξι, στηλιτεύει τη ματαιοδοξία, την υποκρισία και την προδοσία, σαν το Χόλιγουντ να μιλά για το Χόλιγουντ. Έχοντας καταφέρει να ανανεώσει την εικόνα της με την ταινία του Μάνκιεβιτς, η Ντέιβις ξεκίνησε να συμμετέχει σε ανεξάρτητες παραγωγές. Οι ταινίες τις οποίες διάλεξε να εμφανιστεί μετά όμως ήταν μέτριες. Απογοητευμένη άφησε τον κινηματογράφο για το θέατρο.
Τι απέγινε η Μπέιμπι Τζέιν;
Στις αρχές της δεκαετίας του '60 η δημοτικότητα της είχε υποστεί μεγάλο πλήγμα, καθώς τα σενάρια λιγόστευαν όλο και περισσότερο για εκείνη που είχε ήδη κλείσει τα πενήντα. «Νομίζω ότι είναι μεγάλο πρόβλημα για μια γυναίκα να έχει πολύ μυαλό στην προσωπική ζωή της, όμως στη δουλειά είναι ακόμα χειρότερα», είπε οργισμένη σε ραδιοφωνική συνέντευξή της το 1963. Ένα χρόνο πριν, το 1962, πρωταγωνίστησε μαζί με την Τζόαν Κρόφορντ στην ταινία του Ρόμπερτ Όλντριτς «Τι απέγινε η Μπέιμπι Τζέιν;» (What ever happened to Baby Jane?), όπου οι δυο τους ερμήνευσαν δυο ξεπεσμένες αδερφές, καταδικασμένες σε μια μοναχική, αυτοκαταστροφική ζωή στην υπό κατάρρευση έπαυλή τους στο Χόλιγουντ.
Ο συνδυασμός ήταν εξαιρετικά επιτυχημένος, όμως στο κινηματογραφικό πλατό ήταν λες και είχε πέσει μπουρλότο. Η γκραν γκινιόλ πραγματικότητα ξεπερνούσε κάθε σενάριο. Η Τζόαν Κρόφορντ είχε πει μεταξύ άλλων για την Ντέιβις: «Είναι cult, αλλά τι στο καλό σημαίνει να είσαι cult; Είναι σα μία συμμορία από επαναστάτες χωρίς αιτία. Εγώ έχω θαυμαστές. Υπάρχει μεγάλη διαφορά». Και η Ντέιβις αντεπιτέθηκε λέγοντας: «Έχει κοιμηθεί με κάθε αρσενικό αστέρα της MGM, εκτός από την Λάσι». Η παρασκηνιακή έχθρα έφτασε σε ακρότητες, με την Κρόφορντ να έχει γεμίσει με βαρίδια την τσέπη της στη σκηνή που την τραβάει η Ντέιβις από το κρεβάτι και με την Ντέιβις να την κλωτσά τόσο δυνατά κατά τη διάρκεια των γυρισμάτων, ώστε η Κρόφορντ να χρειαστεί ράμματα. Μία από τις ατάκες-δηλητήριο της Ντέιβις για τη συνεργασία τους ήταν: «Η καλύτερη στιγμή που είχα με την Τζόαν Κρόφορντ ήταν όταν την έσπρωξα από τις σκάλες». Η ταινία αποτέλεσε τεράστια εισπρακτική επιτυχία και θεωρείται η τελευταία σημαντική ταινία της Κρόφορντ. Η ερμηνεία της Ντέιβις ως ξεπεσμένη πρώην σταρ (παιδί θαύμα), μπορεί να συγκριθεί μόνο με εκείνη της Γκλόρια Σουάνσον στη «Λεωφόρο της Δύσης» (Sunset Boulevard, 1950).
Ένα άστρο στη δύση του
Κατά τη δεκαετία του ’70 η Ντέιβις είχε διάφορες συμμετοχές σε ταινίες, με πιο αξιόλογη την εμφάνισή της στο «Έγκλημα στο Νείλο» (Death On The Nile, 1978). Ένα χρόνο πριν, τιμήθηκε από το Ινστιτούτο του Αμερικάνικου Κινηματογράφου, για το σύνολο της καριέρας της -το γνωστό «βραβείο απόσυρσης». Κι όμως, δέκα χρόνια μετά γύρισε με την Λίλιαν Γκις μία από τις πιο συγκινητικές ταινίες της δεκαετίας του ’80, τις «Φάλαινες του Αυγούστου». Ένα γλυκό, ανθρώπινο φιλμ για τη ζωή δύο ηλικιωμένων αδελφών που περνούν στην τρίτη ηλικία.
Η καριέρα της Ντέιβις διήρκεσε περίπου εξήντα χρόνια. Με την πάροδο των χρόνων μόνο τρεις ηθοποιοί κατάφεραν να ισοφαρίσουν και να ξεπεράσουν το ρεκόρ υποψηφιοτήτων της στα Όσκαρ κι αυτοί είναι οι: Μέριλ Στριπ (16 υποψηφιότητες), Τζακ Νίκολσον (12 υποψηφιότητες) και Κάθριν Χέπμπορν (12 υποψηφιότητες). Η Μπέτι Ντέιβις πέθανε στις 6 Οκτωβρίου 1989, έπειτα από πολύχρονη μάχη με τον καρκίνο. «Υπήρξα ασυμβίβαστη, ευέξαπτη, άθραυστη, μονομανής, αγενής, άστατη και πολλές φορές δυσάρεστη. Υποθέτω ότι είμαι μεγαλύτερη και από την ίδια τη ζωή», έλεγε για τον εαυτό της. Στην ταφόπλακά της αναγράφεται το εξής: «She did it the hard way» (Τα κατάφερε με το δύσκολο τρόπο).
Δηλώσεις-δηλητήριο (απολαύστε υπεύθυνα)
- «Θα παντρευτώ ξανά, αν βρω έναν άνθρωπο που έχει δεκαπέντε εκατομμύρια δολάρια περιουσία, γράψει πάνω από τα μισά σε μένα, και αφού μου εγγυηθεί ότι θα είναι νεκρός μέσα σε ένα χρόνο».
- «Μη μου πείτε ότι κάθε άντρας που έχει αγαπήσει πραγματικά μια γυναίκα, ή αντιστρόφως, μπορεί πραγματικά να είναι φίλοι και πάλι, έπειτα από ένα διαζύγιο. Είναι σαν να δένεις ένα ροζ κορδελάκι σε πολυβόλο».
- «Η υποκριτική στα χολιγουντιανά πάρτι ήταν πολύ καλύτερη απ’ ό,τι στην οθόνη».
- «Δεν έκανα ποτέ φιλίες με τις άλλες ηθοποιούς. Οι συζητήσεις τους συνήθως με έκαναν να βαριέμαι μέχρι δακρύων».
- «Δεν πρέπει ποτέ να μιλάς άσχημα για τους νεκρούς, συνήθως πρέπει να λες ωραία πράγματα. Η Τζόαν Κρόφορντ πέθανε. Ωραία λοιπόν!
- «Επιβίωσα γιατί ήμουν η σκληρότερη όλων».
ArtiNews
