Claudia Cinatti
Σε σημείο βρασμού έφθασαν οι εντάσεις, σαν αποτέλεσμα της εκτόξευσης πυραύλου μεσαίου βεληνεκούς στην Ιαπωνία από τη Βόρεια Κορέα και της δοκιμής βόμβας υδρογόνου στη χώρα λιγότερο από μία εβδομάδα αργότερα. Η εμπρηστική ρητορική του Trump, που υπόσχεται να φέρει «φωτιά και μανία που δεν έχει ξαναδεί ο κόσμος», έρχεται σε αντίθεση με τις λίγες ρεαλιστικές επιλογές τις οποίες έχει η Ουάσινγκτον για να περιορίσει το καθεστώς του Κιμ Γιονγκ Ουν.
Αλλά η σύγκρουση και οι κίνδυνοι που τη συνοδεύουν έχουν επιπτώσεις που φτάνουν πέρα από την κορεατική χερσόνησο. Είναι σαφές ότι η κλιμάκωση της ρητορικής του Τραμπ είναι έμμεσηβολή εναντίον της Κίνας. Αυτό έγινε ακόμη πιο ξεκάθαρο από τοτουίτ του Τραμπ που απειλεί να διακόψει όλες τις εμπορικές σχέσεις με τις χώρες που εμπορεύονται με τη Βόρεια Κορέα - έναςπροφανής υπαινιγμός για την Κίνα.
Μετά την ορκομωσία του Τραμπ, οι εντάσεις μεταξύ της Βόρειας Κορέας και των ΗΠΑ αυξάνονται σταθερά, φθάνοντας σε ένα ζενίθ την προηγούμενη εβδομάδα. Παρόλο που η Νίκι Χέιλιχαρακτήρισε τη συμπεριφορά της Βόρειας Κορέας λέγοντας ότι«εκλιπαρεί για πόλεμο»1, καμία πλευρά δεν είναι πρόθυμη να κάνει αυτό το βήμα.
Στις 9 Αυγούστου, ο Κιμ Γιονγκ Ουν απείλησε να ξεκινήσει επίθεση εναντίον του Γκουάμ2, της πλησιέστερης προς τη Βόρεια Κορέα αμερικανικής επικράτειας. Αν και δεν επιτέθηκε στην περιοχή, έκανε μια επίδειξη δύναμης επικίνδυνα κοντά σε έναν σημαντικό σύμμαχο των ΗΠΑ. Στις 29 Αυγούστου, η Βόρεια Κορέαεκτόξευσε ένα βαλλιστικό πύραυλο μεσαίου βεληνεκούς, αλλά αντί να εκτοξευθεί νότια προς την κατεύθυνση του Γκουάμ, εκτοξεύτηκεβόρεια, περνώντας πάνω από το ιαπωνικό νησί Χοκάιντο και προσγειώθηκε στον Ειρηνικό Ωκεανό. (Μόνο λίγες μέρες νωρίτερα,το Χοκάιντο ήταν ο χώρος των στρατιωτικών ασκήσεων των αμερικανικών και των ιαπωνικών δυνάμεων).
Δεν είναι η πρώτη φορά που οι πυραύλοι που εκτοξεύτηκαναπό τη Βόρεια Κορέα προσέγγισαν ιαπωνικό έδαφος. Το ίδιο συνέβη το 1998 και το 2009, αλλά και στις δύο περιπτώσεις, η ιαπωνική κυβέρνηση είχε προειδοποιηθεί. Αυτή η νέα πυραυλική εκτόξευση σηματοδοτεί μια σαφή κλιμάκωση της απειλής της βίαιης στρατιωτικής αντιπαράθεσης. Αυτή τη στιγμή είναι η πιο μακρυνή εκτόξευση πυραύλου της Βόρειας Κορέας και θεωρείται ότι είναι μόνο ένα βήμα πριν από την απόκτηση διηπειρωτικών βαλλιστικών πυραύλων που θα μπορούσαν να φτάσουν στο έδαφος των ΗΠΑ.
Η κίνηση του Κιμ Γιονγκ Ουν είχε ως στόχο να αναδείξει τη νέα στρατιωτική ικανότητα της Βόρειας Κορέας και να στείλει ένα μήνυμα στους εχθρούς της και στους απρόθυμους συμμάχους (όπως η Κίνα) χωρίς να διασχίσει μια «κόκκινη γραμμή» που θαήταν ένα σημείο χωρίς επιστροφή. Ο Κιμ Γιονγκ Ουν προχώρησεακόμα περισσότερο στην επίδειξη των στρατιωτικών του δυνατοτήτων την Κυριακή με την έκτη και ισχυρότερη πυρηνική δοκιμή - μια βόμβα υδρογόνου, οι δονήσεις της οποίας έγιναναισθητές μέχρι τις πόλεις της Κίνας. Η βόμβα ήταν από 4 έως 16 φορές πιο ισχυρή από οποιαδήποτε βόμβα τέθηκε σε δοκιμή ποτέ από τη Βόρεια Κορέα.
Οι απαντήσεις στην πρόκληση του Κιμ Γιονγκ Ουναναδεικνύουν τις διαιρέσεις εντός του Λευκού Οίκου που προκύπτουν από μη επιλύσημα διλήμματα για τις ΗΠΑ. Οι ΗΠΑ δεν επιθυμούν να επιτρέψουν στη Βόρεια Κορέα να μπει στο κλαμπ των προνομιούχων χωρών για τις οποίες η κατοχή πυρηνικών όπλων θεωρείται αποδεκτή, αλλά ούτε είναι πρόθυμεςνα διακινδυνεύσουν έναν πόλεμο για να αποτρέψουν να συμβεί αυτό. Ενώ ο Τραμπ απειλεί με «φωτιά και μανία» στο τουίτερ, ο υπουργός Άμυνας Τζιμ Μάτις διαβεβαιώνει τον κόσμο ότι η κυβέρνηση δεν εγκατέλειψε ποτέ τις διπλωματικές επιλογές. Ο Ρεξ Τίλερσον επανέλαβε αυτό το μήνυμα.
Μετά την πιο πρόσφατη δοκιμή βόμβας υδρογόνου, έχουν αποκαλυφθεί νέες διαιρέσεις και άλλες φαίνεται να έχουναμβλυνθεί, προς το παρόν. Σε αυτή την περίπτωση, η διοίκησηΤραμπ -συμπεριλαμβανομένου του στρατηγού Μάτις- συμφωνεί ότι η απειλή της χρήσης βόμβας υδρογόνου έναντι των ΗΠΑ «θα αντιμετωπιστεί με μια μαζική στρατιωτική αντίδραση»3.
Ωστόσο, αυτό δεν αποτελεί μια νέα εποχή συμφωνίας στο εσωτερικό της διοίκησης Τραμπ. Αντίθετα, εμφανίζονται διαιρέσειςμετά το τουίτερ που έλεγε ότι «οι Ηνωμένες Πολιτείες εξετάζουν, εκτός από άλλες επιλογές, την παύση όλων των εμπορικώνσυναλλαγών με οποιαδήποτε χώρα συνεργάζεται με τη Βόρεια Κορέα» - με άλλα λόγια, την Κίνα. Πρόκειται για μια γελοία, κενή απειλή, καθώς η διακοπή του εμπορίου με την Κίνα θα σήμαινε την κατάρρευση της αμερικανικής οικονομίας και ως εκ τούτου τηςπαγκόσμιας οικονομίας. Για άλλη μια φορά, οι εκπρόσωποι της διοίκησης Τραμπ έπρεπε να αποστασιοποιηθούν γρήγορα από τατουίτ του Τραμπ. Την Κυριακή, ο υπουργός Οικονομικών Στιβ Μνουσίν χρησιμοποίησε μια εμφάνιση στο Fox News για ναπεριορίσει τις απώλειες. «Θα συνεργαστούμε με τους συμμάχους μας. Θα συνεργαστούμε με την Κίνα.»
Η εξωτερική πολιτική του Τραμπ κυμαίνεται ανάμεσα στις απειλές προληπτικών στρατιωτικών χτυπημάτων και στον διαλόγο που έχει σχεδιαστεί για να πιέσει την Κίνα να ελέγξει τον δύστροποσύμμαχό της. Εκτός από την εμπρηστική γλώσσα, οι ΗΠΑ έχουναπαντήσει μέχρι τώρα περισσότερο από ότι συνήθως εντείνοντας τις κυρώσεις του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ εναντίον του βορειοκορεατικού καθεστώτος, και συμμετέχοντας σε κοινές στρατιωτικές ασκήσεις με τη Νότια Κορέα. Χιλιάδες στρατιώτες συμμετείχαν σε αυτή την τελευταία επίδειξη δύναμης. Αυτό το ετήσιο τελετουργικό είναι αναμφισβήτητα μια χυδαία επίδειξη στρατιωτικής δύναμης και μια υπενθύμιση ότι «όλες οι επιλογές βρίσκονται στο τραπέζι». Παρόλο που προς το παρόν κανείς δεν θέλει να τις χρησιμοποιήσει.
Οι ΗΠΑ και οι σύμμαχοί τους θέλουν να αποφύγουν μια στρατιωτική σύγκρουση που θα είχε τεράστιο κόστος, ακόμη και ως συμβατικός πόλεμος και ανυπολόγιστο κόστος εάν ήταν πυρηνικός. Αυτό δεν σημαίνει ότι η στρατιωτικοποίηση της Κορεατικής Χερσονήσου δεν έχει φτάσει στο σημείο που θα μπορούσε ναξεσπάσει μια σύγκρουση, ακόμη και τυχαία.
Έχει περάσει αρκετός καιρός από τότε που η Ιαπωνία αποφάσισε να αφήσει πίσω της την επίσημη ειρηνόφιλη πολιτική μετά την ήττα της χώρας στον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο. Ο πρωθυπουργός της Ιαπωνίας, Σίνζο Άμπε, χρησιμοποιεί την κατάσταση πανικού για να προωθήσει την ατζέντα του για ενίσχυση της στρατιωτικής και αμυντικής ικανότητας της χώρας του.
Ο Μουν Γιάε ιν, ο φιλελεύθερος Πρόεδρος της Νότιας Κορέας κέρδισε τις εκλογές τον Μάιο υποσχόμενος να προτείνει μια πολιτική διαπραγμάτευσης με τον βόρειο γείτονά του. Επιπλέον,στο επίκεντρο της εκστρατείας βρισκόταν η αντίθεσή του στην εγκατάσταση του πυραυλικού συστήματος THAAD από τις ΗΠΑ. Οδιακηρυγμένος στόχος του THAAD είναι να παρακολουθεί τους πυραύλους που εκτοξεύει η Βόρεια Κορέα. αλλά οι ΗΠΑ προσπαθούν ελάχιστα να κρύψουν ότι ο πραγματικός στόχος του προγράμματος απειλεί την Κίνα, μια χώρα που βρίσκεται πολύ κοντά στην εμβέλεια αυτών των πυραύλων.
Ωστόσο, ο Μουν εγκατέλειψε την υλοποίηση αυτών των υποσχέσεων που θα έρχονταν αντιμέτωπες με τα αμερικανικά συμφέροντα. Για άλλη μια φορά, ακολούθησε το «ρεαλιστικό» μονοπάτι της υποταγής στον πιο ισχυρό σύμμαχό του, τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Εν τω μεταξύ, η Κίνα συμμετέχει σε μια δύσκολη κατάστασηεξισορρόπησης. Η πολιτική της χώρας είναι η αποκλιμάκωση, με άλλα λόγια, ελπίζει ότι όλα οι πλευρές θα υποχωρήσουν με κάποιο μαγικό τρόπο. Η χειρότερη κατάσταση για την Κίνα είναι ότι ο Κιμ Γιονγκ Ουν προσφέρει μια δικαιολογία στους εχθρούς της Βόρειας Κορέας για να αυξήσουν τη στρατιωτική παρουσία τους στην περιοχή. Αλλά ο ηγέτης της Βόρειας Κορέας έχει αποδείξει ότι είναι ένας δύσκολος σύμμαχος και πρόθυμος να δαγκώσει το χέρι που τον ταΐζει. Δεν υπάρχει τίποτα περισσότερο που να μπορεί να κάνει το Πεκίνο για να πειθαρχήσει τη Βόρεια Κορέα χωρίς να διακινδυνεύσει μια μεγάλη κρίση στα σύνορά του. Και φυσικά, η Κίνα έχει ιδιαίτερο συμφέρον για τη διατήρηση της Βόρειας Κορέας, η οποία εξακολουθεί να αποτελεί εμπόδιο στις επιθετικές πολιτικές των ΗΠΑ και των συμμάχων τους.
Αυτό το σύνθετο δίκτυο συμφερόντων δημιουργεί μια ασταθή γεωπολιτική και στρατιωτική κατάσταση.
Και τι γίνεται με τη Βόρεια Κορέα; Χωρίς αμφιβολία, ο Κιμ Γιονγκ Ουν είναι ο επικεφαλής ενός απεχθούς δικτατορικού καθεστώτος. Αλλά το να τον θεωρήσουμε τρελό και ιδιότροπο δικτάτορα, ή ένα προβοκάτορα, όπως κάνουν και οι εταιρείες τωνμέσων ενημέρωσης, είναι μια άσκηση στην διανοητική κοινοτοπία. Αυτό δεν νομιμοποιεί τις ενέργειες του Κιμ Γιονγκ Ουν ούτεσημαίνει ότι δεν μπορεί να ληφθούν λανθασμένες αποφάσεις, οι οποίες θα είχαν πολύ υψηλό κόστος. Ο προφανής ανορθολογισμός του Κιμ Γιονγκ Ουν αναδύεται από την προσπάθειά του να επιβιώσει χωρίς να φαγωθεί ζωντανός από τους γείτονές του - τη Νότια Κορέα ή την Κίνα, ούτε να τον αφαιρέσουν απ’ τον χάρτη οιΗνωμένες Πολιτείες, όπως συνέβη με άλλα καθεστώτα όπως του Σαντάμ Χουσεΐν ή του Καντάφι.
Ο Κιμ Γιονγκ Ουν μπορεί να είναι τρελός, αλλά υπάρχει μιαμεθοδικότητα στην τρέλα του. Όπως κάθε βουναπαρτιστής, η εξουσία του προέρχεται από το γεγονός ότι είναι διαιτητής μεταξύ διαφορετικών φατριών του στρατού και της κομματικής γραφειοκρατίας, χρησιμοποιώντας ένα σύστημα απολύσεων και ανταμοιβών. Σύμφωνα με ορισμένες πληροφορίες, υπολογίζεται ότι ο Κιμ Γιονγκ Ουν εκτέλεσε 140 στρατιωτικούς, μεταξύ των οποίων και τον θείο του. Αναφορές ισχυρίζονται επίσης ότι διέταξε τη δολοφονία του αδελφού του που διατηρούσε καλές σχέσεις με την Κίνα, του Κιμ Γιονγκ Αμ.
Ο συνδυασμός ανάπτυξης πυρηνικού οπλοστασίου και οικονομικών μεταρρυθμίσεων που ανακοίνωσε ο Κιμ Γιονγκ Ουνστο συνέδριο του Εργατικού Κόμματος πέρυσι (το πρώτο συνέδριούστερα από 30 χρόνια) του επέτρεψε να αναπτύξει μια βάση στη νέα μεσαία τάξη που αποτελείται από κυβερνητικούς αξιωματούχους.
Το πυρηνικό πρόγραμμα διαδραματίζει ουσιαστικό ρόλο στηνατζέντα της Βόρειας Κορέας, που χρειάζεται για να επιβιώσει ηχώρα. Αυτό μετατρέπει το πυρηνικό πρόγραμμα σε μια πρακτικά μη διαπραγματεύσιμη πτυχή για τη Βόρεια Κορέα. Η διάλυσή τουσυζητήθηκε απ’ ότι φαίνεται μόνο κατά τη διάρκεια ενός σύντομουδιαστήματος μεταξύ του 1994 και του 2000. Αυτό συμπίπτει με την πολιτική διοίκηση της κυβέρνησης Κλίντον, καθώς και με τον χειρότερο λιμό στην πρόσφατη ιστορία της Βόρειας Κορέας.
Όπως αναφέρει ο Bruce Cummings σε πρόσφατο άρθρο4, η αμερικανική πολιτική υπήρξε ιστορικά μια επιθετική πολιτικήαπέναντι στη Βόρεια Κορέα: η μη αναγνώριση το 1948, οι οικονομικές κυρώσεις που άρχισαν το 1950 και ο Κορεάτικος πόλεμος 1951-1952, ο οποίος στην πραγματικότητα εξακολουθείμέχρι σήμερα και βρίσκεται μόνο σε αναμονή από την ανακωχή του1957.
Η αυτοκρατορική επιθετικότητα, η οποία στοχεύοντας τη Βόρεια Κορέα έχει επίσης ως έμμεσο στόχο την Κίνα, δεν είναι αφηρημένη. Με μια σύντομη επισκόπηση, οι ΗΠΑ έχουν 40.000 στρατιώτες στην Ιαπωνία σε 112 βάσεις, κυρίως στο νησί της Οκινάουα. Επίσης το αρχηγείο του Έβδομου Στόλου στη Γιοκοσούκα της Ιαπωνίας, που περιλαμβάνει αεροσκάφη, υποβρύχια και πυραύλους. Υπάρχουν 35.000 Αμερικανοί στρατιώτες στη Νότια Κορέα, μαζί με τανκς και το σύστημα πυραύλων THAAD. Το Γκουάμ είναι ουσιαστικά στρατιωτική βάση και βρίσκεται κοντά στη διοίκηση του Ειρηνικού στη Χαβάη καιυπάρχει σημαντική αμερικανική στρατιωτική παρουσία στις Φιλιπίνες, τη Σιγκαπούρη και την Ταϊλάνδη.
Η στροφή προς την περιοχή του Ασιατικού Ειρηνικού ξεκίνησευπό τη διοίκηση του Ομπάμα. Η διαφορά είναι ότι, με τον Τραμπστον Λευκό Οίκο, αυτός ο μιλιταρισμός έχει ενισχυθεί, ως στρατηγική να περιοριστεί η παρακμή της ηγεμονίας των ΗΠΑ. Οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Βόρεια Κορέα κατευθύνονται προς έναν πόλεμο που φαίνεται ότι κανείς δεν θέλει πραγματικά.
Μετάφραση: e la libertà
Claudia Cinatti, «The U.S. and North Korea: A War of Nerves, For Now»,Left Voice, 7 Σεπτεμβρίου 2017.
Σημειώσεις
1 Jeremy Herb, Joshua Berlinger and Taehoon Lee, «Haley: Kim Jong Un‘‘begging for war’’», CNN, 5 Σεπτεμβρίου 2017. http://edition.cnn.com/2017/09/04/politics/haley-north-korea-united-nations/index.html
2 Zachary Cohen and Euan McKirdy, «North Korea threatens strike on Guam», CNN, 8 Αυγούστου 2017.http://edition.cnn.com/2017/08/08/politics/north-korea-considering-guam-strike-trump/index.html
3 Angela Dewan, Taehoon Lee and Eli Watkins, «Mattis warns of ‘‘massive military response’’ to NK nuclear threat», CNN, 3 Σεπτεμβρίου 2017.http://edition.cnn.com/2017/09/03/politics/trump-north-korea-nuclear/index.html
4 Bruce Cumings, «A Murderous History of Korea», London Review of Books, τ. 39, ν. 10, 18 Μαΐου 2017. https://www.lrb.co.uk/v39/n10/bruce-cumings/a-murderous-history-of-korea
